|
| |
|
| Kultura | Biuletyn | Zaloguj się | Poleć znajomemu |
|
|
|
| Tybet- Chiny : bardzo krótkie wprowadzenie | |
|
|  |
|
|
 |
| Liz Highleyman |
Paradoksalnym acz słusznym jest stwierdzenie, że gdyby nie inwazja Chin, Tybet nadal pozostałby enigmą dla świata a Tybetańczycy nie poznaliby takich " zdobyczy " cywilizacji jak samochód, telefon czy telewizor.
Tybet - kraj przez ponad 1200 lat odcięty od świata, zajęty w październiku 1950 r. przez Chińczyków traci polityczną niezależność. W 1959 r. wybucha powstanie w Lhasie, stolicy Tybetu. Dalajlama ucieka przez Himalaje do Indii, w ślad za nim ok. 100 000 jego rodaków. Ich religia- buddyzm tybetański ( dawniej zwany lamaizmem ) zakorzenia się w świaecie wszędzie tam, gdzie osiedlają się tybetańscy uchodźcy. Dzięki promieniowaniu swej religii i kultury, Tybet dla wielu ludzi Zachodu stał się niemal legendarną, duchową przystanią. Celnie ujął ten fenomen socjolog Walt Anderson mówiąc, że : " Wschód jest Zachodem a Zachód Wschodem" [ 1 ]. Tym samym spełniła się niejako przepowiednia indyjskiego guru Padmasambhawy ( VIIIw.) : " Kiedy pofrunie ptak z metalu, a konie potoczą się przed siebie na kołach, wówczas Tybetańczycy rozproszą się po świecie jak mrówki i nauczanie Buddy dotrze do najodleglejszych krajów". [ 2 ]
Obszar Tybetu jest ogromny, ale granice kraju nie były dokładnie ustalane. Chiny jako swe prowincje przygraniczne traktują Amdo i K'ams, któe Tybetańczycy uważają od wieków za swoje. Oprócz tego do Chin wcielono część Sinciangu i królestwo Ladakh ( tzw. Mały Tybet ). Wspólczesny Tybet ma powierzchnię 3800 000 km kwadratowych ; jest to 7 razy więcej niż powierzchnia Francji.
Spór z Chinami dotyczy też liczby ludności- podczas gdy Tybetańczycy szacują liczbę swych rodaków na ok. 6 milionów, według źródeł chińskich liczba ta nie przekracza zazwyczaj 5 milionów, z czego na obszarze Tybetańskiego Regionu Autonomicznego żyje ok. 1milion 800 tysięcy Tybetańczyków, którzy stanowią mniejszość w porównaniu do wciąż wzrastającej na tym terenie liczby ludności Han ( Chińczyków ).
Z badań etnograficznych wynika, że ludność Tybetu jest rezultatem migracji ludów różnego pochodzenia. Większość reprezentowana jest przez typ mongoidalny i charakteryzuje się niewielkim wzrostem. Wyjątek stanowią rośli i wysocy mężczyźni prowincji K'amsu i zachód, gdzie spotyka się typy jasnowłose i błękitnookie ( określane jako czysta rasa aryjska ). Tybetańczycy byli koczującymi pasterzami, wędrującymi rolnikami. Migracje ludności były wywołane wydarzeniami politycznymi np. atak Czyngis- chana ściągnął obce etnicznie grupy, które wywołały zmiany w rodach panujących a potem zasymilowały sie w naród. Tenże naród swą tożsamość najpełniej odnalazł w religii. Jednocześnie wielu Tybetańczyków oburza się słysząc twierdzenie: Tybetańczyk = buddysta chodzący dookoła stupy z młynkiem modlitewnym.
Zarys historii stosunków tybetańsko chińskich
IV w. - Tybetańczycy podbijają północne Chiny.
641 r. - Po zawarciu pokoju, tybetański król Songcen Gampo żeni się z chińską księżniczką Weng Cheng ( miała ona wprowadzić buddyzm do Tybetu ).
821- 823r. - podpisanie wieczystego traktatu między Tybetem a Chinami o pokoju i wzajemnym poszanowaniu granic.
XIII- XIV w. - traktat z Mongołami, na mocy którego chan mongolski staje się politycznym zwierzchnikiem Tybetu nie ingerując jednak w jego terytorium. Tybetańscy lamowie pełnią rolę duchowych nauczycieli na dworze chana. Gdy Mongołowie podbijają Chiny Sakja Lama zostaje cesarskim nauczycielem i najwyższym kapłanem. Tybet i Chiny są przez Mongołów zarządzane osobno.
XVII w. - wpływ religijny na Mandżurów i dynastię, która w Chinach rządzi jako dynastia Qing.
XVIII w. - wzrost znaczenia politycznego Mandźurów w Tybecie- powstaje urząd ambana; przedstawiciela chińskiego. Cesarz dąży do skłócenia dalajlamy i panczenlamy.
1906 r. - Chiny ratyfikują brytyjsko-tybetański traktat handlowy. Jednocześnie Wielka Brytania uznaje zwierzchnictwo Chin w Tybecie.
1911 r. - nowo utworzona Republika Chińska uznaje Tybet, Mongolię i Turkiestan Wschodni swoimi prowincjami.
1912 r. - na podstawie traktatu pokojowego, po kapitulacji wojska chińskie zostają wydalone z Tybetu.
1913 r. - XIII Dalajlama ogłasza niepodległość Tybetu.
1949 r. - Oddziały Armii Ludowo - Wyzwoleńczej wkraczają na terytorium Tybetu.
1951 r. - podpisanie pod nieobecność XIV Dalajlamy Siedemnastopunktowej Ugody w Sprawie Pokojowego Wyzwolenia Tybetu.
1952- 54 r. - powstaje rcuh oporu, organizacje antychińskie
1959 r. - Chiny rozpoczynają w Tybecie program " reform demokratycznych " - w tym likwidację klasztorów, reformę rolną.
Międzynarodowa Komisja Prawników potwierdza prawo Tybetańczyków do samostanowienia.
Rozwój ruchu oporu- 10 marca w Lhasie wybucha powstanie; ginie kilkadziesiąt tysięcy ludzi.
XIV Dalajlama ucieka do Indii , zrywa Siedemnastopunktową Ugodę.
1965 r. - Utworzenie Tybetańskiego Regionu Autonomicznego w ramach ChRL ( terny centralnego, południowego i zachodzniego Tybetu ); pozostałe terytoria zostają wcielone do prowincji chińskich. w sumie 2/3 ludności Tybetu znajduje się poza TRA.
1987- 88 r. - demonstracje niepodległościowe- wszystkie stłumione.
na podstawie publikacji The UN Refugee Agency http://www.unhcr.pl/publikacje/zobcejziemi/nr19/historia_stosunkow.php |
|
 | Zobacz także |
|
|
|
RVx4cE <a href="http://iczbsbrxztdu.com/">iczbsbrxztdu</a>, [url=http://kueiggvngznw.com/]kueiggvngznw[/url], [link=http://bzzhtvdhoehz.com/]bzzhtvdhoehz[/link], http://amnuxtketwvq.com/ |
2008-11-20
~quoAfyvyBmHU |
|
|
zhPqBu <a href="http://kcgputtywxek.com/">kcgputtywxek</a>, [url=http://zdatyghcanpw.com/]zdatyghcanpw[/url], [link=http://afptmihfdegg.com/]afptmihfdegg[/link], http://hkojdqjnkwfi.com/ |
2008-11-20
~NfVXiDePAqmoP |
|
|
FlUNbv <a href="http://wcohevherddg.com/">wcohevherddg</a>, [url=http://bhqaylbontzs.com/]bhqaylbontzs[/url], [link=http://nrugmwcubmhq.com/]nrugmwcubmhq[/link], http://ipzmcyavmrev.com/ |
2008-09-27
~DPJreKcpadTkOyd |
|
|
LPCoUa <a href="http://gsrlqxvfcqdn.com/">gsrlqxvfcqdn</a>, [url=http://uwhhshvnhxry.com/]uwhhshvnhxry[/url], [link=http://aobfysautrjj.com/]aobfysautrjj[/link], http://aggbluldvsgb.com/ |
2008-09-13
~HmRlCaWp |
|
|
JAJA, UPYACHKA! UG NE PROIDET, BLYA! |
2008-09-12
~pZwQpSvwQNNkJq |
|
|
vukVGl <a href="http://hxeofhrjqnll.com/">hxeofhrjqnll</a>, [url=http://jrcdjnjuwjrn.com/]jrcdjnjuwjrn[/url], [link=http://oaezipreodra.com/]oaezipreodra[/link], http://hpxwmxebrfrg.com/ |
2008-09-08
~GCOmRVGKUSmDrLPPl |
|
|
